header
Halina Rusek
prof. zw. dr hab. Halina Rusek
Kierownik w Zakładzie Antropologii Pogranicza i Społeczności Lokalnych
 
tel. 338546135; 304; 310

Kariera zawodowa

Studia socjologiczne w Uniwersytecie Jagiellońskim, ukończone w 1977 roku pracą napisaną pod kierunkiem prof. dr hab. Władysława Kwaśniewicza – poświęconą samorządności. W 1984 roku uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w Wydziale Filozoficzno-Historycznym UJ na podstawie rozprawy doktorskiej Wzory aktywności kulturalnej robotników cieszyńskich, napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Andrzeja Palucha. W 1998 roku habilitowała się w Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w zakresie socjologii na podstawie rozprawy Wzory życia polskich rodzin na Zaolziu a asymilacja(Katowice 1997). W 2006 roku, uzyskała tytuł profesora nauk humanistycznych – poza dorobkiem naukowym podstawą nadania tytułu była praca monograficzna Religia i polskość Zaolzia(Kraków 2006). Obecnie jest Dyrektorem Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŚ w Cieszynie.

Funkcje administracyjne na Uczelni

  • Prodziekan ds. studiów dziennych w Filii UŚ w Cieszynie (1990-1996)
  • Wicedyrektor ds. dydaktycznych w Instytucie Nauk Społecznych i Nauk o Kulturze, Filia UŚ (1996-1999)
  • Dyrektor Instytutu Nauk Społecznych i Nauk o Kulturze (1999-2002)
  • Prorektor Uniwersytetu Śląskiego ds. Filii w Cieszynie (2002-2005)
  • Dziekan Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ (2005-2012)
  • Dyrektor Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŚ (od 2012 r.)

 

Zainteresowania badawcze


Jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół szeroko pojmowanych zagadnień społeczno-kulturowych; zajmuje się od wielu lat badaniem procesów zachodzących na szeroko definiowanych pograniczach: państwowych, narodowych, etnicznych i kulturowych, szczególnie na pograniczu polsko-czeskim na Śląsku Cieszyńskim. Efektem tych zainteresowań są publikacje naukowe, w tym opublikowane monografie oraz liczne artykuły poświęcone pograniczom. Od kilku lat zajmuje się także dylematami tożsamości środkowoeuropejskiej oraz gender study (sytuacja kobiet polskich w nauce).

 

Uczestniczyła w kilku grantach, w tym trzech międzynarodowych:

  • koordynator i wykonawca projektu pt.Podania i legendy Śląska Cieszyńskiego (grant zespołowy Phare CBC Polska-Czechy 2002), 2005
  • wykonawca w amerykańsko-polskim grancie edukacyjnym pt. Preparing Educators for  Global Society (Fulbright Educational  Partnerships Program, El Camino College (USA) i Uniwersytet Śląski Filia w Cieszynie,2003-2006
  • wykonawca w projekcie pt. Lokalne wzory kultury politycznej (kierownik: J. Kurczewski, Uniwersytet Warszawski),2004-2006
  • koordynator i wykonawca projektu pt. Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim. W 1200-lecie Cieszyna (Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska – Rzeczpospolita Polska 2007-2013), 2009-2010
  • wykonawca w projekcie pt. Antagonizm i pojednanie w środowisku wielokulturowym (kierownik: J. Kurczewski, Uniwersytet Warszawski),2009-2011

 

Jest członkiem m.in. katowickiego oddziału Komisji ds. Stosunków Polsko-Czeskich i Polsko-Słowackich PAN (od 1991 roku), Polsko Czeskiego Towarzystwa Naukowego (od 2006), cieszyńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (od 2009). Współpracuje z Kongresem Polaków w Republice Czeskiej, jest członkiem rady redakcyjnej czasopisma „Edukacja Międzykulturowa”, „Diaspora” i „Ethnologia Europae Centralis”.

Zainteresowania pozanaukowe

Jej pasją są podróże do różnych zakątków świata. Jest zauroczona Australią

Galeria zdjęć

Halina Rusek
Halina Rusek

Publikacje


Prace zwarte:

 

  • Kulturowe wzory życia polskich rodzin na Zaolziu a  asymilacja. Katowice 1997
  • Religia i polskość na Zaolziu. Kraków 2002

 

Redakcje prac zbiorowych:

 

  • Pojednajcie się... Materiały z sesji naukowej: Pastoralny i społeczno-kulturowy wymiar ekumenizmu na Śląsku Cieszyńskim. Red. ks. J. Budniak, H. Rusek. Cieszyn 2000
  • Tożsamość etniczna i kulturowa Śląska w procesie przemian. Red. H. Rusek, A. Drożdż. „Prace i Materiały Etnograficzne”, t. 36. Wrocław – Cieszyn 2009
  • Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim, „Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis”, t. 1. Red. H. Rusek, A. Pieńczak, J. Szczyrbowski. Cieszyn – Katowice – Brno 2010
  • Etnologiczne i antropologiczne obrazy świata – konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70. rocznicę urodzin. Red. H. Rusek, A. Pieńczak. Cieszyn – Katowice 2011
  • Dilemnas of old and contemporary culture in ethnograghical and anthropological discourse. Ed. H. Rusek, „Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis”, t. 3. Cieszyn – Katowice 2011
  • Granice i pogranicza – państw, kultur, dyscyplin, dyskursów… Perspektywa antropologiczna i socjologiczna. Red. G. Kubica-Heller, H. Rusek. Katowice 2013
  • Polski i czeski humor zaangażowany – dowcip, anegdota i karykatura polityczna. „Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis”, t. 4. Cieszyn-Katowice-Brno 2013

 

Artykuły naukowe:

  • Życie kulturalne małego miasteczka na Kielecczyźnie w dobie przemian społecznych, ekonomicznych i kulturowych. W: Sami sobie. Kontynuacja i zmiana w kulturze współczesnej wsi polskiej. Red. R. Kantor. Kielce 1997
  • Bi-culture of border region society as exemplified by the region of Zaolzie. W: Ethnology and anthoropology at time of transformation. Poland at the 14TH Congress of the International Union of Anthropological and Ethnological Sciences. Red. K. Kaniowska, D. Markowska. Łódź 1998, s. 71-77
  • Pogranicze polsko-czeskie na drodze do zjednoczonej Europy. W: Unia Europejska – szansa czy zagrożenie dla polskich pograniczy. Red. J. Budniak. Cieszyn 1998, s. 23-32
  • Młodzież polska i czeska o sobie w świetle badań cieszyńskich. W: Česká a polská mládež o sobě. Młodzież polska i czeska o sobie. Red. M. Myška, W. Świątkiewicz. Ostrava 1998, s. 93-102; ISBN 80-7042-515-6
  • Międzypokoleniowy przekaz wartości i kulturowych wzorców zachowania w rodzinie w specyficznej sytuacji społecznej (na przykładzie polskiej mniejszości zaolziańskiej). W: „Edukacja Aksjologiczna”, t. 4: Wybrane problemy przekazu wartości. Red. K. Olbrycht. Katowice 1999, s. 61-71
  • Wzory religijności w polskich rodzinach na Zaolziu. W: Die konfessionellen Verhaltnisse im Teschener Schlesien vom Mittelalter bis zur Gegnwart. Stosunki wyznaniowe na Śląsku Cieszyńskim od średniowiecza do współczesności. Red. P. Chmiel, J. Drabina. Rattingen 2000, s. 309-321
  • Ekumenizm w społecznościach lokalnych na przykładzie pogranicza polsko-czeskiego. W: Pojednajcie się...Materiały z sesji naukowej: Pastoralny i społeczno-kulturowy wymiar ekumenizmu na Śląsku Cieszyńskim. Red. ks. J. Budniak, H. Rusek. Cieszyn 2000, s. 149-159
  • Dziedzictwo kulturowe jako czynnik integracji społeczności pogranicza. Na przykładzie polskiej mniejszości zaolziańskiej. W: Kultury tradycyjne a kultura globalna. Konteksty edukacji międzykulturowej, t. II. Red. J. Nikitorowicz, M. Sobecki, D. Misiejuk. Białystok 2001, s. 46-55
  • Świadomość społeczna i narodowa Polaków w Republice Czeskiej. W: Polacy na Zaolziu 1920-200. Poláci na Těšínsku. Red. J. Szymeczek. Český Těšín 2002, s. 69-77
  • Religia i tożsamość pogranicza. Raport z badań. W: Kwestie wyznaniowe w społecznościach wielokulturowych. Red T. Lewowicki, A. Różańska, U. Klajmon. Cieszyn 2002, s. 161-173
  • Uniwersytet Śląski z siedzibą w Cieszynie w procesie przemian. W: Tradycje kształcenia  nauczycieli na Śląsku   Cieszyńskim. Studia, rozprawy, przyczynki. Red.  W. Korzeniowska, A. Mitas, A. Murzyn,  U. Szuścik. Katowice 2009, s. 119-134
  • Człowiek pogranicza. W: Socjalizacja i kształtowanie się tożsamości – aktualne problemy i sugestie rozwiązań. Red. T. Lewowicki, B. Grabowska, A. Różańska. Toruń 2008, s. 85-92
  • Cieszyńska szkoła badań pogranicza. W: Społeczne uwarunkowania edukacji międzykulturowej. Konteksty  teoretyczne. Red. T. Lewowicki, E. Grodzka-Mazur, J. Urban. Toruń 2009, s. 13-21
  • Wielokulturowa przestrzeń Zaolzia jako wyzwanie dla edukacji.W: A jednak zostanie… W stulecie  Gimnazjum im. J. Słowackiego w Orłowej na Śląsku Cieszyńskim (1909-2009). Red. R. Baron, Orłowa-Czeski  Cieszyn 2009, s. 72-84
  • Religia i etniczność. Przypadek pogranicza polsko-czeskiego. W: Socjologia życia  religijnego w Polsce. Red. S. H. Zaręba. Warszawa 2009, s. 355-370
  • Doświadczenia we współpracy szkół wyższych na pograniczu polsko-czeskim. Sukcesy i niepowodzenia, W: Wybrane problemy czesko-polskiej współpracy kulturalnej,  naukowej i gospodarczej. Red. Z. Jasiński, B.  Cimała. Opole 2009, s. 93-102
  • Luterańska tożsamość na styku kultur – religia i wiara u Jerzego Pilcha. W: Religijność i duchowość – dawne i nowe formy. Red. M. Libiszowski-Żółtkowska. Kraków 2010, s. 205-214
  • Środkowoeuropejskie relacje państwo-Kościół: przypadek czeski. W: W poszukiwaniu  sensu. O religii moralności i społeczeństwie. Red. J. Baniak. Kraków 2010, s. 307- 315
  • Nowe wzory w kulturze religijnej współczesnej wsi świętokrzyskiej. W: Pluralizm kulturowy i religijny współczesnego świata. Księga pamiątkowa dedykowana księdzu profesorowi Henrykowi Zimoniowi SVD w 70. rocznicę urodzin. Red. Z. Kupisiński. Lublin 2010, s. 501-510
  • Globalizacja a pogranicze – przypadek szczególny Śląska Cieszyńskiego,„Lud”, tom XCIV (2010), s. 159-173
  • Człowiek w labiryncie współczesnej kultury. W: Inspiratorzy, projektodawcy,  realizatorzy  edukacji kulturalnej  i upowszechniania kultury. Red. K. Olbrycht, D. Sieroń-Galusek. Toruń 2010, s. 111-124
  • Granica – „portret” antropologiczny. W: Etnologia na granicy. Dorobek ośrodka etnologicznego UŚ, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 11. Red. I. Bukowska-Floreńska, G. Odoj, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2011, s. 77-88
  •  Men In the Labyrinth of Modern Culture, Dilemnas of old and contemporary culture in ethnograghical and anthropological discourse, ed. H. Rusek, „Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis”, t. 3. Cieszyn – Katowice 2011, s. 10-19
  • Kobiety na marginesie „wielkiego świata”. W: Pedagogika międzykulturowa wobec  wykluczenia społecznego i edukacyjnego. Red. T. Lewowicki, A. Szczurek-Boruta, J.  Suchodolska. Toruń 2011, s. 43-55
  • Dylematy życia codziennego w wielokulturowej przestrzeni pogranicza. W: Kim jestem, kim jesteśmy? Antropologiczne i socjologiczne konteksty współczesnej tożsamości. Red. D. Czakon, M. Boruta. Kraków 2012, s. 345-355
  • Podzielony świat ”pogranicza. Przykład ziemi cieszyńskiej. W: Pamięć zbiorowa i tożsamość w Europie Środkowo-Wschodniej. Kontynuacja – konflikt – zmiana. Red. E. Jurczyńska McCluskey, P. Bałdys, K. Piątek. Bielsko-Biała 2012, s. 41-51
  • Rola polskiego protestantyzmu w życiu społecznym i kulturze. W:Pomiędzy sekularyzacją i religijnym  ożywieniem. Podobieństwa i różnice w przemianach  religijnych w Polsce i w Niemczech. Red. E. Firlit,M. Hainza, M. Libiszowska-Żółtkowska, G. Pickel, D. Pollack. Kraków 2012, s. 269-287
  • Z dziejów antagonizmu i pojednania polsko-czeskiego oraz katolicko- ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim. Studium socjologiczne na przykładzie Cieszyna i  czeskiego Cieszyna (współautor).W: Antagonizm i pojednanie w środowiskach wielokulturowych. Red. J. Kurczewski, A. Herman. Warszawa 2012, s. 89-145
  •  W cieszyńskiej siedzibie Uniwersytetu Śląskiego. W: Z przeszłości i współczesności kształcenia pedagogicznego w Cieszynie. Red. R. Mrózek, U. Szuścik. Katowice 2013, s. 89-102
  • Memory Sites versus Antagonism and Reconciliation: The Case of Polish-Czech Relations (with A. Kasperek). W: Reconciliation in Bloodlands. Assessing Actions and Outcomes in Contemporary Central-Eastern Europe. Red. J.Kurczewski, vol. 3/2013. Frankfurt am Main 2013, s. 195-213

Wybrane publikacje

 
PARTNERZY