Etnologia

ETNOLOGIA (AKREDYTACJA, ECTS)

forma studiów i poziom kształcenia:

  • stacjonarne I stopnia
  • stacjonarne II stopnia
  • niestacjonarne I stopnia
  • niestacjonarne II stopnia

Specjalności na studiach I stopnia:

  • antropologia stosowana i studia kulturowe,
  • dziedzictwo kulturowe w sektorze kreatywnym.

Specjalności na studiach II stopnia:

 

CHARAKTERYSTYKA KIERUNKU

Etnologia (używa się także terminów etnografia i antropologia kulturowa) zajmuje się opisem, historią i teorią kultury w różnych jej aspektach. Dokumentuje i analizuje czasowe i przestrzenne zróżnicowanie kultur w skali globalnej i regionalnej – począwszy od kultur plemiennych, ludowych, aż po tradycje społeczeństw nowoczesnych.

Program kształcenia na Uniwersytecie Śląskim został opracowany w oparciu o standardy międzynarodowe i obejmuje:

  • funkcjonowanie tradycji w społeczeństwie nowoczesnym (ze szczególnym uwzględnieniem Śląska i Środkowej Europy) oraz problematykę związaną z pograniczem kulturowym i etnicznym,
  • poznanie perspektywy antropologicznej w badaniu społeczności zróżnicowanych kulturowo, językowo, wyznaniowo, a także w badaniu obszarów postkonfliktowych i postkolonialnych,
  • problemy etnologicznej interpretacji zjawisk społeczno-kulturowych i antropologii kultury współczesnej,
  • wiedzę o możliwościach ochrony i upowszechniania dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy, świata,
  • nabywanie wiedzy fachowej za pomocą oferty zajęć praktycznych realizowanych we współpracy z instytucjami samorządowymi, kulturotwórczymi, oświatowymi,
  • rozwijanie umiejętności praktycznych i wspomaganie kreatywności dzięki wprowadzeniu do programu kształcenia treści z zakresu marketingu w kulturze oraz wiedzy dotyczącej praktycznych możliwości zastosowania etnologii/antropologii kulturowej w planowaniu kariery zawodowej (m.in. w sektorach kreatywnych, edukacji, dziennikarstwie, biznesie, turystyce).

W ramach programów krajowej i międzynarodowej wymiany studentów (MOST, Erasmus) studenci etnologii mają możliwość realizacji części programu dydaktycznego w innych ośrodkach akademickich w Polsce oraz za granicą. Znaczna część zajęć dydaktycznych ma charakter praktyczny, jest realizowana we współpracy z instytucjami, organizacjami i przedsiębiorcami, co ma celu kształtowanie kompetencji zawodowych.

W trakcie studiów przekazywana jest wiedza o dziedzictwie kulturowym Polski i Europy, kulturach społeczeństw pozaeuropejskich (szczególnie Afryki i Bliskiego Wschodu) oraz mniejszości etnicznych. Kierunek umożliwia rozwijanie pasji związanych ze sztuką ludową i nieprofesjonalną oraz folklorem (np. etnodizajn, folk). Student zyskuje umiejętności związane z badaniem i interpretowaniem współczesnych zjawisk społecznych i kulturowych, zwłaszcza w zakresie mechanizmów rządzących procesem globalizacji oraz charakteryzujących społeczności wielokulturowe. Poznaje on również zastosowanie narzędzi badawczych przydatnych w procesie projektowania produktów i usług, zwłaszcza na etapie rozpoznania rynku oraz prototypowania (tzn. testowania przed wprowadzeniem do sprzedaży).

Pogłębienie i poszerzenie wiedzy antropologicznej oraz folklorystycznej umożliwiają poszczególne specjalności.

 

Na specjalności antropologia stosowana i studia kulturowe kształci się specjalistów do pracy w środowiskach wielokulturowych, w instytucjach działających na rzecz imigrantów i uchodźców, w placówkach międzynarodowej wymiany kulturalnej, handlowej i gospodarczej, pracy w odpowiednich jednostkach administracji oraz wszędzie tam, gdzie potrzebne jest wykształcenie humanistyczne połączone z umiejętnością analizy rzeczywistości społecznej, np. w środkach masowego przekazu, wydawnictwach, centrach badania opinii publicznej, instytucjach turystycznych, reklamie i marketingu. Studia mają wymiar praktyczny dzięki badaniom terenowym prowadzonym zarówno w Polsce, jak i za granicą (na różnych obszarach kulturowych), w trakcie których student uczy się warsztatu i podejścia metodologicznego w warunkach skomplikowanych procesów transformacji kulturowych, m. in. takich, które zachodzą na pograniczach etnicznych.

 

Na specjalności dziedzictwo kulturowe w sektorze kreatywnym kształci się specjalistów w zakresie upowszechniania, promocji, ochrony, oceny i innowacyjnego wykorzystania lokalnego oraz światowego dziedzictwa kulturowego w sektorze kreatywnym, m.in. w dizajnie, działalności artystycznej, w mediach, turystyce, usługach biznesu kreatywnego (moda, nowe media, gry, reklama). Atutem są zajęcia praktyczne w pracowni ceramiki i pracowni projektowania graficznego, warsztaty z zakresu folkloru muzycznego, praktyki zawodowe w instytucjach i przedsiębiorstwach należących do sektora kreatywnego i sektora kultury, obozy badawcze w Polsce i za granicą.

 

Specjalność ekologia kulturowa powstała przy udziale finansowym funduszy norweskich i funduszy EOG, pochodzących z Islandii, Lichtensteinu i Norwegii. Program kształcenia naświetla złożone relacje zachodzące między człowiekiem, kulturą a otaczającym go środowiskiem przyrodniczym, za-równo w wymiarze lokalnym, jak i globalnym. Usytuowanie uniwersytetu na Śląsku daje wyjątkowe możliwości obserwowania zależności na linii człowiek – środowisko. W programie specjalności przewidziano zajęcia warsztatowe na terenie postindustrialnego Górnego Śląska oraz Beskidu Śląskiego. Studenci zdobędą nie tylko wiedzę teoretyczną (m.in. w ramach kursów e-learningowych), ale również będą mieli kontakt z instytucjami działającymi na rzecz poprawy środowiska naturalnego i wykorzystującymi jego potencjał w ekoturystyce, nowoczesnych ekomuzeach, czy też przy odnawianiu obszarów zdegradowanych. Uzyskają wiedzę i umiejętności praktyczne w zakresie tworzenia przyjaznych ekosystemów społeczno-kulturowych w środowisku lokalnym oraz podejmowania działań rewitalizacyjnych. Celem studiów jest przygotowanie do wdrażania dobrych praktyk z zakresu ekologii kulturowej.

 

Celem specjalności etnologiczno-antropologicznej jest przygotowanie absolwenta charakteryzującego się zdolnością rozumienia, poprawnego interpretowania oraz umiejętnego wykorzystania – m.in. w trakcie wykonywania obowiązków zawodowych – kulturowego kontekstu ludzkiej egzystencji. Moduły obejmują problematykę takich zagadnień antropologicznych, jak: różnorodność kulturowa i społeczna, tożsamość, konsumpcja, style życia, ekologia kulturowa. Student pogłębi dotychczas uzyskaną wiedzę i jednocześnie zdobędzie umiejętności związane z rozumieniem i interpretowaniem kultury współczesnej. Wiele z oferowanych modułów ma charakter projektowy, dzięki czemu student ma możliwość nawiązania współpracy z różnymi instytucjami kultury i organizacjami społecznymi, co w przyszłości zaowocuje bogatą siecią kontaktów oraz cennym doświadczeniem praktycznym. Specjalność etnologiczno-antropologiczna z założenia ma być interdyscyplinarnym laboratorium kultury współczesności, dzięki czemu proponowana ścieżka kształcenia zawiera zarówno moduły przygotowujące studenta od strony teoretycznej, jak i takie, które umożliwiają mu zdobycie konkretnych umiejętności praktycznych oraz nabycie kompetencji społecznych niezbędnych w multikulturowej rzeczywistości.

 

PERSPEKTYWY ZAWODOWE

  • praca w przemysłach kreatywnych i przemysłach kultury; w zespołach projektujących produkty i usługi, zwłaszcza na etapie rozpoznania rynku oraz prototypowania (tzn. testowania przed wprowadzeniem ich do sprzedaży);
  • praca w instytucjach sprawujących opiekę nad imigrantami i uchodźcami;
  • praca w instytucjach aktywizujących różne grupy wiekowe i środowiskowe poprzez ukazanie możliwości wykorzystania dziedzictwa kulturowego w pracy zarobkowej i w zagospodarowaniu czasu wolnego (organizowanie warsztatów, spotkań, prelekcji itp.);
  • praca w środkach masowego przekazu, wydawnictwach, reklamie i marketingu;
  • praca w branży turystycznej (np. ekoturystyka);
  • praca w instytucjach kulturalnych, oświatowych oraz w instytucjach prowadzących badania opinii społecznej;
  • pełnienie funkcji konsultanta w ośrodkach międzynarodowej wymiany kulturalnej, handlowej i gospodarczej;
  • praca w placówkach upowszechniania kultury: muzeach (w tym ekomuzeach), domach kultury i innych instytucjach samorządowych, organizacjach i stowarzyszeniach regionalnych;
  • praca w charakterze ekspertów opracowujących, realizujących i oceniających projekty w dziedzinie kultury (zwłaszcza dotyczących twórczości ludowej i nieprofesjonalnej) oraz jurorów konkursów i przeglądów folklorystycznych;
  • praca w charakterze edukatorów z zakresu ekologii kulturowej (organizowanie warsztatów, szkoleń, wystaw, happeningów) oraz poradnictwo w kwestiach rewitalizacji obszarów postindustrialnych i ochrony zabytków kultury tradycyjnej;
  • praca badawcza w terenie, w instytucjach naukowych, w szkolnictwie wyższym i w oświacie.

 

CIEKAWOSTKA

Koncepcja edukacji na kierunku etnologia na Uniwersytecie Śląskim zakłada łączenie teorii z praktyką. Prócz wykładów, ćwiczeń i konwersatoriów studenci w ramach zajęć wyjeżdżają na obozy naukowe, prowadzą badania w terenie, odbywają praktyki zawodowe,  realizują projekty z instytucjami społecznymi i biznesowymi. Pod okiem pracowników naukowych uczestniczą w ekspedycjach badawczych w kraju i za granicą - Sudan, Czechy, Słowacja, Serbia, Niemcy.

***************************************************************************

Studenci zrzeszeni w Kole Naukowym Etnologów organizują przeglądy i spotkania filmowe, m.in. „Watch Docs. Prawa Człowieka w Filmie” –  festiwal objazdowy zaangażowanego społecznie filmu dokumentalnego, współtworzony przez cieszyńskie środowisko akademickie z ramienia  polskich organizacji obrony praw człowieka oraz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

***************************************************************************

Międzywydziałowy Zespół Folkowy „FolkUŚ” skupia studentów cieszyńskich wydziałów Uniwersytetu Śląskiego. Celem działalności jest tworzenie i prezentowanie znanych melodii kultury tradycyjnej w zupełnie nowych, ciekawych aranżacjach. Grupa łączy wiele stylów muzycznych, od jazzu i swingu poprzez reggae do rock’n’roll’a.

***************************************************************************